Chaim Yisroel Eiss
Biografia
Chaim Yisroel Eiss urodził się 16 września 1876 roku w Ustrzykach Dolnych jako jedyne z jedenaściorga dzieci, które przeżyło - stąd jego imię oznaczające w języku hebrajskim „życie”. Pochodził z rodziny ultraortodoksyjnych Żydów, a jego ojciec był kupcem. Mimo braku świeckiego wykształcenia, Eiss zdobył gruntowną wiedzę religijną, przygotowując się do roli rabina.
W 1900 roku przybył do Szwajcarii, początkowo z zamiarem podjęcia studiów, jednak ostatecznie został domokrążcą, a rok później otworzył własny sklep w Zurychu. Ożenił się z Adele Holles, z którą miał dziesięcioro dzieci, a od 1916 roku mieszkał z rodziną w Winterthur.
Jako jeden z liderów Agudat Israel, Eiss od początku lat 40. XX wieku angażował się w ratowanie Żydów z okupowanej Polski. Organizował przemyt korespondencji między gettami a światem zewnętrznym, a przede wszystkim współtworzył sieć produkcji i dystrybucji fałszywych paszportów państw Ameryki Łacińskiej. Dzięki jego działaniom, we współpracy z polskimi dyplomatami z Poselstwa RP w Bernie, uratowano życie kilkuset do kilku tysięcy osób.
Zmarł nagle na zawał serca w listopadzie 1943 roku w Zurychu, pozostawiając po sobie cenne archiwum dokumentujące akcję ratunkową, które w 2018 roku zostało odkupione przez polskie Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.