Zygmunt Cšadek
Biografia
Zygmunt Michał Cšadek urodził się 20 lipca 1895 roku w Ustrzykach Dolnych. Jego przodkowie pochodzili z Węgier, a rodzicami byli Wiktor i Aleksandra z domu Zahaczewska. Uczęszczał do szkoły powszechnej w rodzinnych Ustrzykach, następnie do gimnazjum w Samborze, gdzie zdał maturę, oraz do szkoły wiertniczej w Borysławiu.
Jeszcze przed I wojną światową zaangażował się w działalność niepodległościową, działając w Polowych Drużynach Sokolic i Związku Strzeleckim, gdzie ukończył kurs oficerski. W sierpniu 1914 roku wstąpił do Legionu Wschodniego, a po jego rozwiązaniu do 3 pułku piechoty Legionów, dowodzonego przez Michała Roli-Żymierskiego. Awansował kolejno na chorążego i podporucznika, walcząc w szeregach II Brygady. Po kryzysie przysięgowym służył w Polskim Korpusie Posiłkowym, a następnie jako adiutant gen. Józefa Hallera brał udział w bitwie pod Rarańczą w 1918 roku. Po bitwie pod Kaniowem dostał się do niewoli niemieckiej, ale zbiegł z transportu. Działając pod pseudonimem „Zygmunt Mariański” prowadził werbunek do Polskiej Organizacji Wojskowej, za co został aresztowany i osadzony we lwowskich Brygidkach, skąd uwolniono go w listopadzie 1918 roku.
W odrodzonym Wojsku Polskim uczestniczył w obronie Lwowa, a następnie w wojnie polsko-bolszewickiej. Służył w 5 pułku strzelców podhalańskich, potem w 26 pułku piechoty, a w 1927 roku został zastępcą dowódcy 48 pułku piechoty. W latach 1931-1936 dowodził 36 pułkiem piechoty Legii Akademickiej w Warszawie, a następnie 2 pułkiem Strzelców Podhalańskich w Sanoku. W międzyczasie awansował do stopnia pułkownika.
Równolegle z karierą wojskową angażował się w działalność społeczną i polityczną. Należał do Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, Związku Legionistów Polskich i Obozu Zjednoczenia Narodowego. W 1938 roku został wybrany posłem na Sejm RP z okręgu sanockiego, gdzie zasiadał w Komisji Spraw Zagranicznych i Komisji Wojskowej.
Podczas kampanii wrześniowej został ciężko ranny, co skutkowało trwałym inwalidztwem. W czasie okupacji niemieckiej działał w Armii Krajowej, wspierając przerzuty oficerów na Węgry. W 1943 roku został aresztowany przez Gestapo i osadzony na Majdanku, gdzie przebywał do lipca 1944 roku. Po wyzwoleniu zgłosił się do służby w ludowym Wojsku Polskim, pełniąc funkcję komendanta kursów chorążych, a następnie zastępcy dowódcy 1 Dywizji Piechoty. W 1945 roku przeszedł w stan spoczynku.
Po wojnie pracował w administracji mieszkaniowej i przedsiębiorstwach geologicznych we Wrocławiu, gdzie osiadł. Zmarł 1 sierpnia 1979 roku i został pochowany na Cmentarzu Grabiszyńskim.